Eleksyon pou Majistra 1950-1956 Terrier-Rouge Nord-Est Haïti by Boomba Libertaire

 

Tèrye-Wouj Lakayanm

Jounal Vwa Kominote a – Limyè sou Verite a

Eleksyon pou Majistra (1950–1956) : Yon epòk tansyon ak rivalite politik nan Tèrye-Wouj

Nan istwa politik Komin Tèrye-Wouj, peryòd ki antoure eleksyon minisipal mwa me 1950 yo rete youn nan moman ki pi make memwa kolektif popilasyon an. Se te yon epòk kote politik pa t sèlman yon kestyon administrasyon ak devlopman komin nan, men tou yon kestyon prestij, enfliyans ak pouvwa.

Nan eleksyon sa yo, plizyè pèsonalite te antre nan konpetisyon pou dirije Meri Tèrye-Wouj la. Pami kandida ki te pi konnen yo te genyen Louis Jean-Louis, Jean-Prad Moïse ak Emmanuel Erickard. Men, dèyè non sa yo te gen yon klima politik ki te deja chaje ak rivalite ak konfli ki t ap prepare depi plizyè lane.

Pou konprann sitiyasyon an, fòk nou retounen nan lane 1936 rive 1950 yo. Pandan peryòd sa a, Agarus Lamour te youn nan figi politik ki te domine lavi minisipal Tèrye-Wouj. Anpil moun te wè l kòm yon lidè ki te gen gwo enfliyans sou zafè komin nan. Men pandan tan sa a tou, yon lòt non t ap pran fòs nan lespri popilasyon an : Léon Montas.

Selon istwa oral ak temwayaj ki pase de jenerasyon an jenerasyon, anpil moun te kwè lè Agarus Lamour t ap kite direksyon Meri a an 1950, se Léon Montas ki t ap vin pran plas li. Nan je anpil sitwayen, chemen an te sanble deja trase pou li. Men politik souvan konn pran chemen moun pa t prevwa.

Daprè sa kèk ansyen rakonte, se Jude Édouard ki ta jwe yon wòl enpòtan nan echèk pwojè politik Léon Montas la. Depi moman sa a, relasyon ant de kan yo ta vin deteryore anpil. Rimè, akizasyon ak menas ta kòmanse sikile nan komin nan. Tansyon an te tèlman wo, selon temwayaj yo, ke anpil moun te pè pale sou kestyon politik an piblik.

Yo rakonte pandan kèk jou, Jude Édouard te pase yon move moman anba presyon ak entimidasyon. Papa li, Édouard Julmiste, ki te yon moun respekte nan komin nan, ta eseye antre an kontak ak Léon Montas pou konprann sa k ap pase. Selon menm sous oral yo, Montas te eksprime fristrasyon li paske li te santi yo te anpeche l rive nan tèt Meri a.

Nan epòk sa a, politik te souvan melanje ak relasyon pèsonèl, fanmi ak gwoup enfliyans yo. Sa te fè nenpòt konfli politik pran yon dimansyon ki depase kesyon eleksyon sèlman. Anpil moun te viv nan kè sote, sitou lè diskisyon politik yo te pran yon ton agresif.

Genyen menm kèk istwa ki fè konnen enfliyans Léon Montas te tèlman fò nan kèk sektè nan komin nan ke anpil moun te evite opoze ak li dirèkteman. Men jan sa rive souvan nan listwa, gwo rivalite politik yo te fini pa kreye nouvo konfli ak nouvo chanjman nan balans pouvwa a.

Se nan klima sa a Tèrye-Wouj antre nan peryòd administrasyon ki te wè Louis Jean-Louis, Jean-Prad Moïse ak Emmanuel Erickard jwe wòl enpòtan nan direksyon Meri a ant 1950 ak 1956.

Yon lòt aspè ki toujou soulve kestyon se enfòmasyon ki fè konnen sèt (7) moun te pèdi lavi yo anvan nouvo administrasyon an te pran kontwòl Meri a. Menm si anpil detay sou evènman sa yo pa fasil pou verifye jodi a, yo rete yon pati enpòtan nan memwa istorik komin nan. Yo montre kijan rivalite politik yo te ka gen konsekans grav sou lavi moun ak sou estabilite sosyal Tèrye-Wouj.

Jodi a, lè n ap gade dèyè sou peryòd sa a, objektif la pa pou n jije moun ki te viv nan yon lòt epòk, men pito pou n konprann reyalite politik ki te egziste nan komin nan. Konnen istwa nou se yon fason pou n konprann prezan an epi prepare lavni an.

Boomba Libertaire kontinye fouye nan achiv yo ak nan memwa granmoun yo pou pote limyè sou paj ki pi enpòtan nan istwa politik Tèrye-Wouj. Paske yon pèp ki konnen istwa li se yon pèp ki pi byen prepare pou konstwi avni li.

Boomba Libertaire 🇭🇹
Rédacteur en chef : Terrier-Rouge lakay anm