Listwa PATRIKO by Boomba Libertaire 🇭🇹🇭🇹🇭🇹

 Listwa PATRIKO Nòdès AYITI by Boomba Libertaire 

Tèrye-Wouj lakayanm jounal vwa kominote a Limyè sou vérité a.

Yo rakonte premye moun ki te rive nan zòn Patriko yo te chwazi tè sa a paske li te gen bon tè pou plante, ti rivyè pou jwenn dlo, ak ti mòn ki te pwoteje yo kont gwo van. Nan fen ane 1800 yo, plizyè fanmi peyizan kite lòt lokalite nan Nò ak Nòdès Ayiti pou vin chèche yon lavi miyò. Yo bati premye kay yo ak bwa, pay ak labou, epi yo kòmanse plante mayi, pwa, manyòk, bannann ak kann.

Nan kòmansman lavi kominote a, pa t gen wout, pa t gen lekòl, ni sant sante. Moun yo te viv grasa solidarite. Yo te travay ansanm nan jaden, youn ede lòt bati kay, epi yo te konn òganize gwo konbit pou rekòlte manje. Legliz ak lafwa te pran yon plas enpòtan nan lavi kominote a. Se nan epòk sa a yo te kòmanse selebre fèt patwonal Sent Mat, ki te vin tounen youn nan pi gwo moman rasanbleman pou tout fanmi yo.

Nan premye mwatye 20yèm syèk la, pandan Ayiti t ap travèse anpil kriz politik ak peryòd Okipasyon Ameriken an (1915–1934), lavi nan Patriko te chanje tou. Moun yo te oblije adapte yo ak nouvo kondisyon ekonomik ak administratif. Malgre difikilte yo, peyizan yo te kontinye travay tè a epi kominote a te vin pi byen òganize.

Apre ane 1940 yo, nouvo jenerasyon an te kòmanse mete plis enpòtans sou edikasyon. Poko te gen Lekòl nan lokalite a , kèk jèn te kite kominote a pou al etidye nan lòt vil tankou Kap Ayisyen,  Tèrye-Wouj ki tou pre yo AK Fort-Libète oswa Pòtoprens Pou paran kite gen lajan . Lè yo te retounen, yo te pote nouvo konesans pou ede kominote a avanse.Men se Pou Nou byen di se pa tout ki retounen vinn bay kominote a sèvis . Anpil nan Moun ki te fèt patriko pa retounen lè yo al etidye sa vle di kominote a ap soufri de sa , pafwa yo wont di se Moun patriko yo ye .

Ant ane 1960 ak 1980, anpil fanmi te oblije kite Patriko pou chèche travay nan lòt rejyon oswa ale aletranje. Malgre sa, gen nan yo ki  pa t janm bliye rasin yo. Chak fèt patwonal, anpil ladan yo te konn retounen pou selebre ansanm ak fanmi yo, ede legliz la epi soutni devlopman lokal la.

Depi ane 1980 rive 2006, kominote a te antre nan yon nouvo etap. Plizyè jèn te angaje yo nan òganizasyon kominotè, espò, kilti ak edikasyon. Yo te lanse aktivite alfabetizasyon, konkou kiltirèl ak pwojè pou ankouraje devlopman lokal. Se te yon epòk kote moun yo te kòmanse pale plis sou dwa sitwayen, patisipasyon kominotè ak pwoteksyon anviwònman an.

Apre 2006, Patriko kontinye ap evolye. Telefòn mobil, entènèt ak rezo sosyal yo louvri kominote a sou rès peyi a ak sou mond lan. Plizyè pitit Patriko ki nan dyaspora kontinye sipòte fanmi yo . Gen anpil jènn gason menm si yo Desann Tèrye-Wouj vinn rete men yo toujou ale nan Bitasyon yo , lè fèt PATRIKO yo toujou ale bay sa yo genyen , mete anbyans Pou Nou yo .

Nou ka di tou , kominote a toujou ap fè fas ak gwo defi tankou Wout la ki pa janm fèt ,  chomaj, migrasyon jèn yo, difikilte nan agrikilti ak bezwen pou plis envestisman nan edikasyon, lasante ak enfrastrikti .

Malgre tout obstak sa yo, lespri solidarite a rete vivan. Chak jenerasyon kontinye pote yon moso kontribisyon pa li pou fè Patriko grandi. Istwa Patriko se istwa fanm ak gason vanyan ki pa janm sispann kwè nan fòs travay, inite ak espwa.

Jodi a, Patriko pa sèlman reprezante yon espas jewografik. Li se yon senbòl memwa, kilti ak rezistans. Avni kominote a pral depann de kapasite pitit li yo pou prezève eritaj zansèt yo pandan y ap bati yon kominote ki pi ini, pi devlope ak pi pwospè pou jenerasyon k ap vini yo.

Piblikasyon : Terrier-Rouge Lakayanm Jounal

Redaktè : Boomba Libertaire